على محمدى خراسانى

14

شرح مكاسب (فارسى)

قوله : ثم الكتب : از اينجا وارد كلمهء سوّم در عنوان بحث مىشويم كه كلمهء كتب باشد كتب جمع كتاب است كه مصدر دوّم باب كتب يكتب كتبا و كتابا و كتابة و كتبة ، باشد و معناى مصدرى آن عبارتست از نوشتن ، معناى اسم مصدرى آن نوشتار است ، و در اصطلاح عبارتست از : مجموع ما بين الدفّتين ، و در ما نحن فيه همين منظور است [ ولى از باب وحدت ملاك مىگوئيم : احكامى كه در مورد كتاب ذيلا خواهد آمد اختصاص به كتاب مصطلح ندارد بلكه مجلّات و روزنامه‌ها ، هفته و ماهنامه‌ها ، فيلمهاى سينمائى ، سريالهاى تلويزيونى ، فيلمهاى ويدئوئى و . . . را نيز شامل است . ] كتابها در تقسيمى به چند دسته منقسم مىشوند : 1 - كتب فنّى و علمى كه مربوط ، به علوم و فنون مختلفى است كه جامعه بدان نياز دارد و داراى غرض و منفعت عقلائيه است ، از قبيل كتب طب ، فيزيك ، شيمى ، هندسه و . . . اين قسم از كتب بلاشك از كتب ضلال نيست نه به معناى باطل بودن و نه ضد هدايت بودن ، و در نتيجه اتلاف آنها واجب و حفظ آنها حرام نيست بلكه اى چه بسا اتلاف حرام باشد كه حتما چنين است و اينها ماليت و ارزش دارند و كسى حق ندارد بدون اجازهء مالك ، آنها را نابود سازد . 2 - كتابهاى باطله يعنى كتابهائى كه مشتمل بر مطالبى است كه نه به درد دين مىخورد و نه دنيا ، مطالب بىفائده ، افسانه‌ها و داستانهاى بىفائده و بىاساس ، كه صرفا سرگرم‌كننده است و لا غير ولى موجب اضلال هم نيست ، اين گونه از كتابها نيز حفظش حرام نيست چون دليلى بر حرمت نداريم ، و ادّلهء حرمت كه قبلا آورديم . صورت مفسده داشتن و مضّل بودن را دلالت مىكرد و لا غير ، ولى بيع و شراء آنها هم جايز نيست ، به سه دليل : الف : اينها داراى منافع محلّلهء مقصوده نيستند تا بيعشان جايز باشد ، مگر